Ziekte van Parkinson

Wat is Parkinson's ziekte?

Parkinson's ziekte is een progressieve neurologische aandoening die ontstaat door het afsterven van dopamine-producerende zenuwcellen in de hersenen. Deze neurodegeneratieve ziekte beïnvloedt voornamelijk de bewegingsfuncties, maar kan ook cognitieve en emotionele aspecten aantasten. De exacte oorzaak van Parkinson's is nog niet volledig bekend, hoewel een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren waarschijnlijk een rol speelt.

Symptomen en vroege tekenen

De ziekte manifesteert zich geleidelijk met verschillende symptomen:

• Tremor (beven) in rust, vaak beginnend in één hand
• Bradykinesie (vertraagde bewegingen)
• Spierstijfheid en rigiditeit
• Houdingsinstabiliteit en evenwichtsproblemen
• Verminderde gezichtsuitdrukking
• Veranderde spraak en handschrift

Prevalentie en diagnose

In Nederland leven ongeveer 55.000 mensen met Parkinson's ziekte, waarbij de prevalentie toeneemt met de vergrijzing van de bevolking. De diagnose wordt gesteld door een neuroloog op basis van klinische observatie, medische geschiedenis en soms aanvullende tests zoals DaTscan of dopamine-responsivetests. Vroege herkenning is cruciaal voor optimale behandeling.

Medicamenteuze behandeling van Parkinson's

De medicamenteuze behandeling van Parkinson's ziekte richt zich primair op het herstellen van de dopaminebalans in de hersenen. Verschillende medicijnklassen worden ingezet, afhankelijk van het stadium van de ziekte, leeftijd van de patiënt en specifieke symptomen. Een individuele behandelstrategie wordt altijd in overleg met de behandelend neuroloog bepaald.

Dopamine-aanvullende therapie

Levodopa (L-DOPA) vormt de hoeksteen van de Parkinson's behandeling. Dit medicijn wordt in de hersenen omgezet naar dopamine en is vaak gecombineerd met carbidopa of benserazide om bijwerkingen te verminderen. Levodopa is bijzonder effectief voor motorische symptomen maar kan na langdurig gebruik leiden tot bewegingsstoornissen.

Dopamine-agonisten zoals pramipexol, ropinirol en rotigotine stimuleren direct de dopaminereceptoren. Deze medicijnen worden vaak als eerste keuze voorgeschreven bij jongere patiënten om het ontstaan van bewegingscomplicaties uit te stellen.

Ondersteunende medicatie

MAO-B remmers (selegiline, rasagiline) remmen de afbraak van dopamine en kunnen zowel als monotherapie als in combinatie worden gebruikt. COMT-remmers zoals entacapon verlengen de werkingsduur van levodopa. Anticholinergica kunnen specifiek helpen bij tremor, voornamelijk bij jongere patiënten. Combinatietherapieën worden vaak toegepast om optimale symptoomcontrole te bereiken.

Beschikbare medicijnen in Nederland

In Nederland zijn verschillende effectieve medicijnen beschikbaar voor de behandeling van de ziekte van Parkinson. Deze geneesmiddelen helpen de symptomen te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren door het aanvullen of nabootsen van dopamine in de hersenen.

Levodopa-combinaties

Sinemet (levodopa/carbidopa) en Madopar (levodopa/benserazide) behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen. Levodopa wordt in de hersenen omgezet naar dopamine, terwijl carbidopa en benserazide voorkomen dat levodopa te vroeg wordt afgebroken. Stalevo combineert levodopa/carbidopa met entacapon voor langere werkingsduur.

Dopamine-agonisten

Requip (ropinirool), Mirapex (pramipexol) en de Neupro pleister (rotigotine) imiteren de werking van dopamine. Deze medicijnen kunnen als monotherapie bij beginnende Parkinson worden gebruikt of als aanvulling op levodopa-therapie.

Andere medicijngroepen

MAO-B-remmers zoals Azilect (rasagiline) en Eldepryl (selegiline) remmen de afbraak van dopamine. Comtan (entacapon) verlengt de werkingsduur van levodopa door een ander afbraakproces te blokkeren.

• Generieke alternatieven zijn beschikbaar voor veel medicijnen, vaak tegen lagere kosten
• De meeste Parkinson-medicijnen worden volledig vergoed door Nederlandse zorgverzekeringen
• Specialistische neurologische zorg valt onder de basisverzekering
• Sommige nieuwere medicijnen vereisen voorafgaande toestemming van de verzekeraar

Uw neuroloog bepaalt de beste medicatiecombinatie gebaseerd op uw specifieke symptomen, ziektestadium en eventuele bijwerkingen. Regelmatige controles zorgen voor optimale dosering en behandeling.

Bijwerkingen en voorzorgsmaatregelen

Veelvoorkomende bijwerkingen

Parkinson medicatie kan verschillende bijwerkingen veroorzaken die van persoon tot persoon verschillen. Veel patiënten ervaren aanvankelijk misselijkheid, duizeligheid of slaperigheid, vooral bij het starten van een nieuwe behandeling. Deze symptomen verminderen vaak na enkele weken wanneer het lichaam gewend raakt aan de medicatie.

Motorische complicaties

Na langdurig gebruik van levodopa kunnen motorische complicaties optreden, zoals dyskinesia (ongewenste bewegingen) en wearing-off effecten waarbij de medicatie eerder uitwerkt. Regelmatige controles bij uw neuroloog zijn essentieel om deze complicaties tijdig te herkennen en de behandeling aan te passen.

• Neem medicatie altijd op de voorgeschreven tijden in
• Rapporteer nieuwe symptomen direct aan uw arts
• Vermijd plotseling stoppen met medicatie
• Controleer medicatie-interacties met andere geneesmiddelen

Bepaalde medicijnen zoals antipsychotica en enkele anti-misselijkheidsmiddelen kunnen Parkinson symptomen verergeren en zijn daarom gecontra-indiceerd.

Leefstijl en ondersteunende zorg

Fysiotherapie en bewegingsoefeningen

Regelmatige beweging is cruciaal voor mensen met Parkinson. Fysiotherapie helpt bij het behouden van mobiliteit, evenwicht en spierkracht. Specifieke oefeningen zoals boxen, dansen of tai chi hebben bewezen effectief te zijn voor Parkinson patiënten.

Dieet en voeding

Een uitgebalanceerd dieet ondersteunt de algehele gezondheid. Let op dat eiwitrijke maaltijden de opname van levodopa kunnen beïnvloeden. Uw diëtist kan advies geven over de juiste timing van maaltijden en medicatie-inname.

Mentale gezondheid ondersteuning

Depressie en angst komen vaak voor bij Parkinson. Psychologische ondersteuning en soms medicatie kunnen helpen. Sociale contacten en hobby's blijven belangrijk voor de kwaliteit van leven.

• Plan voldoende rusttijd tussen activiteiten
• Gebruik hulpmiddelen zoals antislip matten en aangepast bestek
• Betrek familie en mantelzorgers bij de zorgplanning
• Overweeg deelname aan Parkinson patiëntengroepen

Apotheek services en advies

Medicatie begeleiding door apotheker

Uw apotheker speelt een belangrijke rol in uw Parkinson behandeling. Wij bieden persoonlijke medicatiebegeleiding, controleren op interacties en helpen bij het optimaliseren van uw medicatieschema. Regelmatig medicatieoverleg zorgt voor de beste therapietrouw.

Dosering schema's en timing

Correcte timing van Parkinson medicatie is essentieel. Wij helpen bij het opstellen van duidelijke innameschema's en adviseren over de relatie tussen maaltijden en medicatie. Een medicijndoos kan helpen bij het overzicht houden.

Praktische apotheekdiensten

Voor uw gemak bieden wij verschillende services aan:

• Automatische herhalingsrecepten voor continue medicatievoorziening
• Speciale verpakkingen voor medicijnen tijdens reizen
• Advies over bewaring bij verschillende temperaturen
• 24/7 online bestelmogelijkheden via onze webshop
• Kostenloze thuisbezorging in de regio

Wij onderhouden nauw contact met uw behandelend team en zorgen voor een noodvoorraad zodat u nooit zonder medicatie zit. Bij vragen staat ons apotheekteam altijd voor u klaar.