Anti conceptie

Anticonceptiepillen

Anticonceptiepillen zijn hormonale middelen die zwangerschap voorkomen door de eisprong te onderdrukken, het cervicale slijm te verdikken en de baarmoederwand dunner te maken. Deze orale contraceptiva behoren tot de meest betrouwbare vormen van anticonceptie met een effectiviteit van meer dan 99% bij correct gebruik.

Combinatiepillen vs. Minipillen

Er bestaan twee hoofdtypen anticonceptiepillen. Combinatiepillen bevatten zowel oestrogeen als progestageen en worden gedurende 21 dagen ingenomen, gevolgd door een stopweek van 7 dagen. Minipillen bevatten alleen progestageen en worden continu ingenomen zonder stopweek. Minipillen zijn geschikt voor vrouwen die geen oestrogeen kunnen gebruiken, zoals borstvoedende moeders.

Beschikbare Merken in Nederland

In Nederlandse apotheken zijn verschillende merken verkrijgbaar:

• Microgynon - een populaire combinatiepil met levonorgestrel
• Yasmin - bevat het modernere progestageen drospirenon
• Marvelon - combinatiepil met desogestrel
• Diane-35 - specifiek voor vrouwen met acne en hirsutisme
• Cerazette - een minipil met alleen desogestrel
• Mercilon - laaggedoseerde combinatiepil

Voordelen en Mogelijke Bijwerkingen

Anticonceptiepillen bieden naast zwangerschapspreventie extra voordelen zoals regelmatige menstruatie, verminderde menstruatiepijn en bescherming tegen eierstok- en baarmoederkanker. Mogelijke bijwerkingen kunnen hoofdpijn, misselijkheid, stemmingswisselingen en lichte gewichtstoename omvatten. Ernstige bijwerkingen zoals trombose zijn zeldzaam maar vereisen medische aandacht.

Gebruik en Dosering

Combinatiepillen worden dagelijks op hetzelfde tijdstip ingenomen gedurende 21 dagen, gevolgd door een pilvrije week. Minipillen moeten continu worden gebruikt zonder onderbreking. Bij vergeten pillen gelden specifieke regels afhankelijk van het type pil en het aantal gemiste dagen. Raadpleeg altijd de bijsluiter of uw arts voor correcte gebruiksinstructies.

Condooms en Barrièremethoden

Barrièremethoden vormen een fysieke barrière tussen sperma en eicel en bieden tegelijkertijd bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA's). Deze anticonceptiemethoden zijn verkrijgbaar zonder recept en hebben geen hormonale bijwerkingen.

Mannelijke en Vrouwelijke Condooms

Mannelijke condooms zijn de meest gebruikte barrièremethode, gemaakt van latex, polyurethaan of natuurrubber. Ze hebben een effectiviteit van ongeveer 85-98% afhankelijk van correct gebruik. Vrouwelijke condooms worden in de vagina geplaatst vóór geslachtsgemeenschap en bieden vergelijkbare bescherming. Beide types zijn in verschillende maten, diktes en texturen verkrijgbaar.

Diafragma en Cervicale Kapjes

Een diafragma is een koepelovormig rubber kapje dat de baarmoedermond afsluit en wordt gecombineerd met spermicide. Cervicale kapjes zijn kleiner en blijven op hun plaats door zuigkracht. Deze methoden vereisen aanmeting door een arts en correct plaatsing vóór elke geslachtsgemeenschap. Ze kunnen tot 24 uur van tevoren worden ingebracht.

Spermicides en hun Werking

Spermicides zijn chemische stoffen die zaadcellen doden of immobiliseren. De meest voorkomende werkzame stof is nonoxynol-9. Ze zijn verkrijgbaar als crèmes, gels, schuimen of zetpillen en worden vaak gecombineerd met andere barrièremethoden voor verhoogde effectiviteit.

Effectiviteit en Juist Gebruik

De effectiviteit van barrièremethoden varieert:

• Mannelijke condooms: 85-98% effectiviteit
• Vrouwelijke condooms: 79-95% effectiviteit
• Diafragma met spermicide: 80-94% effectiviteit
• Spermicides alleen: 70-80% effectiviteit

Correct en consistent gebruik is cruciaal voor maximale bescherming. Controleer condooms op beschadigingen, gebruik elke keer een nieuw exemplaar, en plaats barrières correct volgens de instructies.

Voordelen van Dubbele Bescherming tegen SOA's

Condooms zijn de enige anticonceptiemethode die ook beschermt tegen SOA's zoals hiv, chlamydia, gonorroe en syfilis. Dubbele bescherming - het combineren van condoomgebruik met hormonale anticonceptie - biedt optimale preventie van zowel zwangerschap als seksueel overdraagbare infecties, wat vooral belangrijk is bij wisselende partners.

Hormonale Implantaten en Injecties

Implanon en andere subkutane implantaten

Het Implanon is een klein, flexibel staafje dat onder de huid van de bovenarm wordt geplaatst door een arts of verloskundige. Dit hormoonafgevende implantaat bevat het progestageen etonogestrel en biedt tot drie jaar bescherming tegen zwangerschap. De plaatsing is een eenvoudige procedure onder plaatselijke verdoving en het implantaat is vrijwel onzichtbaar onder de huid.

Depo-Provera injecties

Depo-Provera is een injectie met het hormoon medroxyprogesteronacetaat die eens per drie maanden wordt toegediend. Deze injectie wordt gegeven in de bil- of armspier door een zorgverlener en biedt betrouwbare anticonceptie gedurende 12-14 weken.

Werkingsduur en effectiviteit

Langwerkende hormonale methoden behoren tot de meest effectieve vormen van anticonceptie, met een slaagpercentage van meer dan 99%. Ze werken door de eisprong te onderdrukken en het cervixslijm te verdikken, waardoor zaadcellen moeilijker de eicel kunnen bereiken.

Voor- en nadelen van langwerkende methoden

Voordelen van deze methoden zijn onder andere:

• Geen dagelijkse inname van pillen nodig
• Zeer hoge betrouwbaarheid
• Geschikt voor vrouwen die oestrogeen niet kunnen gebruiken
• Kan menstruatieklachten verminderen

Nadelen kunnen onregelmatige bloedingen, gewichtstoename en stemmingsveranderingen omvatten. Ook duurt het na verwijdering enkele maanden voordat de vruchtbaarheid volledig terugkeert.

Spiralen en Intra-uteriene Systemen

Koperspiraal (IUD) werking en plaatsing

De koperspiraal is een T-vormig voorwerp met koperdraad dat in de baarmoeder wordt geplaatst. Het koper heeft een spermadodende werking en voorkomt bevruchting. De plaatsing gebeurt tijdens een korte medische procedure, meestal tijdens of kort na de menstruatie wanneer de baarmoederhals iets opener staat.

Hormonale spiraal (Mirena, Jaydess, Kyleena)

Hormonale spiralen geven kleine hoeveelheden van het hormoon levonorgestrel af in de baarmoeder. Dit verdikt het baarmoederslijmvlies en kan de eisprong onderdrukken. Er zijn verschillende merken beschikbaar die verschillen in grootte, hormoonhoeveelheid en werkingsduur.

Werkingsduur van 3-10 jaar

Afhankelijk van het type spiraal varieert de werkingsduur aanzienlijk:

• Koperspiraal: 5-10 jaar
• Mirena: 5 jaar
• Jaydess: 3 jaar
• Kyleena: 5 jaar

Geschiktheid en contra-indicaties

Spiralen zijn geschikt voor de meeste vrouwen, ook voor degenen die nog geen kinderen hebben gehad. Ze zijn niet geschikt bij actieve bekkeninfecties, onverklaarde vaginale bloedingen of ernstige vervorming van de baarmoeder. Een medisch onderzoek vooraf is altijd noodzakelijk om de geschiktheid te bepalen.

Bijwerkingen en onderhoud

Mogelijke bijwerkingen zijn krampen en bloedverlies kort na plaatsing. Bij de koperspiraal kunnen menstruaties zwaarder worden, terwijl hormonale spiralen juist vaak lichtere of geen menstruaties veroorzaken. Regelmatige controle door de huisarts of gynaecoloog is belangrijk om de juiste ligging te controleren.

Noodanticonceptie

Noodanticonceptie biedt een veiligheidsnet wanneer reguliere anticonceptie heeft gefaald of vergeten is. In Nederland zijn er twee hoofdtypen morning-after pillen beschikbaar zonder recept.

Beschikbare opties

De meest voorkomende noodanticonceptiemiddelen zijn ellaOne en NorLevo. EllaOne bevat ulipristalacetaat en is effectief tot 120 uur (5 dagen) na onbeschermde gemeenschap. NorLevo bevat levonorgestrel en werkt het beste binnen 72 uur (3 dagen).

Werkingsmechanisme en gebruik

Deze pillen werken door de eisprong uit te stellen of te voorkomen, waardoor bevruchting wordt verhinderd. Hoe eerder na onbeschermde gemeenschap ingenomen, hoe effectiever ze zijn. De effectiviteit van NorLevo daalt van 95% binnen 24 uur naar 58% na 72 uur. EllaOne behoudt een consistentere effectiviteit van ongeveer 85% gedurende de volledige 120-uursperiode.

Beide medicijnen zijn zonder recept verkrijgbaar bij apotheken en kunnen gebruikt worden door vrouwen van alle leeftijden. Het is belangrijk om de bijsluiter zorgvuldig te lezen en bij twijfel advies te vragen aan de apotheker.

Anticonceptiekeuze en Advies

Het kiezen van de juiste anticonceptie is een persoonlijke beslissing die afhankelijk is van verschillende factoren. Een weloverwogen keuze draagt bij aan effectieve zwangerschapspreventie en past bij uw individuele situatie.

Belangrijke overwegingen

Bij het selecteren van anticonceptie spelen meerdere factoren een rol:

• Leeftijd en levensfase
• Gezondheidsgeschiedenis en medicijngebruik
• Levensstijl en gebruiksgemak
• Gewenste duur van anticonceptie
• Tolerantie voor hormonen

Professioneel advies

Overleg met uw huisarts of een ervaren apotheker is waardevol voor een passende keuze. Zij kunnen uw medische geschiedenis beoordelen en advies geven over geschiktheid van verschillende methoden.

Kosten en vergoeding

In Nederland worden veel anticonceptiemiddelen vergoed door de basisverzekering tot de leeftijd van 21 jaar. Voor ouderen geldt vaak een eigen bijdrage. Sommige methoden kunnen volledig voor eigen rekening komen. Het combineren van methoden, zoals condooms met hormonale anticonceptie, biedt optimale bescherming tegen zowel zwangerschap als seksueel overdraagbare aandoeningen.