Domperidon

Basisinformatie Over Domperidon

• INN (International Nonproprietary Name): Domperidone
• ATC Code: A03FA03 — Middelen bij functionele maag-darmstoornissen, peristaltische stimulantia en anti-emetica
• Merknamen in Nederland: Motilium, Domstal, Peridys
• Vormen & doseringen: Tabletten, orale suspensies, druppels
• Fabrikanten in Nederland: Janssen-Cilag, Teva Pharma, Sandoz, Sanofi
• Registratiestatus in Nederland: Receptplichtig
• OTC / Rx classificatie: Receptplichtig in de meeste EU-landen

Kritische Waarschuwingen & Beperkingen

Domperidon kan het risico op hartritmestoornissen vergroten, vooral bij hogere doseringen (>30 mg/dag), of bij gelijktijdig gebruik van sterke CYP3A4-remmers. Dit is ook het geval bij patiënten met bestaande hartziekten. Ouderen en mensen met een verminderde leverfunctie lopen een grotere kans om bijwerkingen te ervaren; daarom kan dosisaanpassing of zelfs het afzien van gebruik noodzakelijk zijn.

Tijdens de zwangerschap is domperidon meestal geen eerstekeuze. Het is cruciaal om over te leggen met de huisarts en verloskundige. Tijdens borstvoeding is het gebruik van domperidon controversieel. Terwijl sommige moeders de medicatie gebruiken om melkproductie te stimuleren, moeten de adviezen vanuit NHG en Lareb en de consensus van huisartsen gevolgd worden.

• Contra-indicaties:
• Neem domperidon niet als er een geschiedenis van hartritmestoornissen is.
• Vermijd gebruik bij leverinsufficiëntie zonder medisch toezicht.

Alarmsymptomen die aandacht vereisen zijn onder andere:

• Duizeligheid
• Hartkloppingen
• Syncope (flauwvallen)

Interactie Met Activiteiten (Autorijden, Alcohol)

Hoewel domperidon een beperkte centrale sedatie vertoont, kunnen er duizeligheid of visusstoornissen optreden. Dit vraagt om voorzichtigheid bij activiteiten zoals autorijden en het bedienen van machines. Alcohol kan de bijwerkingen van domperidon maskeren of verergeren, daarom wordt aangeraden om alcohol te vermijden tijdens de behandeling.

Q&A — “Mag Ik Autorijden Na Inname?”

Kort antwoord: meestal mogelijk, maar als u last heeft van duizeligheid, slaperigheid of concentratieverlies, dan is autorijden absoluut niet aan te raden. Bij twijfel moet u altijd de huisarts raadplegen.

Basisinformatie Over Gebruik

INN, Merknamen

De internationale niet-eigendomsnaam (INN) voor dit medicijn is domperidon, met de ATC-code A03FA03. Dit valt onder middelen die worden gebruikt bij functionele maag-darmstoornissen. Enkele bekende merknamen in Nederland zijn Motilium, Domstal en Peridys.

Juridische Classificatie (CBG-Status)

In Nederland is domperidon receptplichtig. De European Medicines Agency (EMA) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) hebben het gebruik beperkt en adviseren een korte kuur met een lagere dosering vanwege de cardiale risico's. Buiten de EU kan de status variëren; in de VS is domperidon niet goedgekeurd voor routinegebruik. De huisarts schrijft voor, en apotheken bieden informatie over uitgifte en bijsluiter.

Doseringsgids

Standaardregimes (Volgens NHG-Richtlijnen)

De gebruikelijke volwassen dosering voor domperidon is 10 mg, maximaal drie keer per dag vóór de maaltijd, vooral voor misselijkheid of dyspepsie. Het is belangrijk om altijd het advies van de huisarts op te volgen en de NHG-richtlijnen te respecteren, waarbij de behandeling meestal zo kort mogelijk moet duren.

Aanpassingen Bij Comorbiditeiten

Bij patiënten met leverinsufficiëntie of bij gelijktijdig gebruik van CYP3A4-remmers zoals macroliden of ketoconazol is een lagere dosis of zelfs vermijden van domperidon noodzakelijk. Ouderen kunnen baat hebben bij een lagere startdosis of extra monitoring.

Q&A — “Wat Te Doen Bij Een Vergeten Dosis?”

Neem de vergeten dosis in zodra u het zich herinnert, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Neem in dat geval geen dubbele dosis in. Bij twijfel kan de apotheker of huisarts geraadpleegd worden.

Toegang & aankoopmogelijkheden

Voor mensen die benieuwd zijn naar domperidon kopen, is het goed om te weten hoe en waar dit medicijn te verkrijgen is. In Nederland is domperidon doorgaans op recept verkrijgbaar via de huisarts en apotheek, zoals te zien op apotheek.nl. Maar wat gebeurt er als je het zonder recept nodig hebt? Je zult merken dat bekende drogisterijen zoals Kruidvat en Etos geen receptplichtige domperidon-tabletten verkopen. Voordat je aan de slag gaat met online apotheken, is het cruciaal om te weten dat alleen vertrouwde, geregistreerde apotheken jou mogen afleveren. Controleer altijd de BIG- en CBG-gegevens van de online aanbieder.

OTC- versus receptplichtige regels

Als het gaat om regelgevingen, is gebleken dat domperidon in het grootste deel van de EU alleen op recept verkrijgbaar is. Er zijn echter uitzonderingen en lokale praktijken in enkele landen. Bestellen zonder recept via het internet brengt risico’s met zich mee, zoals vervalste producten en gevaarlijke medicijninteracties. Het is dus verstandig om de vergoeding via je zorgverzekeraar te controleren. De Zorgverzekeringswet vergoedt domperidon meestal niet standaard, dus het is belangrijk om je polis door te nemen.

Voordat je overgaat tot een aankoop, is hier een checklist voor een veilige ervaring:

• Heb je een geldig recept?
• Controleer of de apotheek geregistreerd is.
• Bekijk de verpakking op eventuele beschadigingen of vervalsingen.

Werkingsmechanisme & farmacologie

Eenvoudige uitleg

Domperidon is een dopamine (D2)-receptorantagonist die voornamelijk perifeer werkt. Dit betekent dat het de maaglediging verhoogt, misselijkheid vermindert en een anti-emetisch effect heeft. Het leuke is dat het minder vaak de bloed-hersenbarrière bereikt in vergelijking met sommige andere middelen, zoals metoclopramide. Hierdoor komen centrale extrapiramidale bijwerkingen minder vaak voor bij gebruik van domperidon.

Klinische termen

Hier is een kleine definitielijst die kan helpen:

• D2-receptorantagonist: Vermindert de dopaminerge remming van gastro-intestinale motiliteit.
• CYP3A4: Een leverenzym dat domperidon metaboliseert.
• QT-verlenging: Een elektrocardiografisch risico op torsade de pointes.

Door deze mechanismen kan het een effectieve oplossing zijn voor maagproblemen.

Indicaties & off-label gebruik

Domperidon heeft een paar primaire indicaties zoals vastgesteld door de EMA en CBG: misselijkheid en braken, dyspepsie en tijdelijke maagledigingsstoornissen. Daarnaast is er ook off-label gebruik, zoals in de lactatie om borstvoeding te stimuleren of bij de behandeling van gastroparese in bepaalde gevallen. Het is wel belangrijk om de NHG-richtlijnen in het achterhoofd te houden bij gebruik, wat beperkt en gericht moet zijn op korte behandelingen met monitoring.

De risico-voordeelafweging is vooral relevant bij borstvoeding. Overleg altijd met de huisarts of verloskundige en raadpleeg de gegevens van Lareb voor mogelijke risico's.

Belangrijkste klinische bevindingen

Bewijzen uit meerdere studies tonen aan dat domperidon effectief is tegen misselijkheid en dyspepsie. Veiligheidsanalyses van de EMA hebben verhoogde cardiale incidenten gerapporteerd bij hogere blootstellingen of interacties. Observatiestudies hebben zelfs gevallen van overlijden en hartritmestoornissen in kaart gebracht, wat leidde tot dosis- en duurbeperkingen.

• Effectiviteit: Domperidon blijkt effectief bij het verlichten van nausea.
• Tijd tot werkzaamheid: Vaak snel resultaat.
• Bijwerkingen: Worden genoteerd, zoals hartkloppingen.
• Cardiale risico's: ECG-monitoring wordt aangeraden bij risicopatiënten.

Matrix van alternatieven

Wanneer je kijkt naar alternatieven voor domperidon, zijn er verschillende opties. Metoclopramide kan kortdurend gebruikt worden, maar het heeft meer centrale bijwerkingen. Ondansetron is sterk anti-emetisch maar heeft een andere indicatie. Het gebruik van domperidon bij lactatie is beperkt, en andere interventies of fenylefrine kunnen soms ook een uitkomst bieden.

Hier is een handige checklist voor de keuze van een medicijn:

• Welke aandoening is er?
• Zijn er bijkomende ziekten zoals hartproblemen?
• Hoe zit het met zwangerschap of borstvoeding?
• Welke medicijnen worden gelijktijdig gebruikt?

In het geval van Parkinson heeft domperidon vaak de voorkeur boven metoclopramide vanwege de geringere centrale effecten, maar voorzichtigheid is nog steeds geboden.

Veelgestelde vragen (samenvatting)

Vaak zijn er vragen over domperidon, zoals:

• Hoe snel werkt domperidon? Vaak binnen 30–60 minuten.
• Hoe lang werkt het? Dit hangt af van de dosering en de reden van gebruik.
• Is het gevaarlijk? Bij juiste kortdurende toepassing en zonder risicofactoren is het risico laag. Let echter op hartgerelateerde waarschuwingen.
• Kan ik het online kopen? Slechts via een geregistreerde apotheek met een recept; zonder recept is er risico op vervalsing.

Advies: Bij twijfel altijd huisarts of apotheek raadplegen. Meld ernstige bijwerkingen bij Lareb.

Aanbevolen visuele content

Visuele elementen kunnen helpen bij het educeren van patiënten over domperidon:

• Infographic: Wanneer domperidon te overwegen (flowchart voor huisartsen).
• Doseringsschema: Vergelijking van tablet, suspensie en druppels.
• Interactie-tabel: Waarschuwingsnelheid voor CYP3A4-remmers en QT-medicijnen.
• Patiëntchecklist: Symptomen die stoppen en huisarts-consult vereisen.

Design-tip: Helder kleurgebruik; rood voor waarschuwingen, blauw voor informatie, grijs voor referenties.

Registratie & regulering (CBG/EMA)

Regelgeving rondom domperidon is streng, met name vanwege de cardiale risico's:

• EMA: Beperkingen op dosering en gebruiksduur.
• FDA: Niet standaard toegelaten; compassie gebruik is mogelijk.
• MHRA: Beperkt gebruik en dosis regulaties.
• Health Canada: Receptplichtig, met monitoring door cardiale risico's.

Aanbeveling: Link naar CBG/EMA-veiligheidsmededelingen en Lareb-rapporten voor actuele informatie.

Opslag & hantering

De juiste opslag en hantering van domperidon zijn cruciaal:

• Tabletten en suspensies moeten bij kamertemperatuur worden bewaard volgens de bijsluiter.
• Druppelflessen buiten bereik van kinderen houden.
• Controleer regelmatig de houdbaarheidsdatum en bewaar instructies.
• Duiter in geval van afval: retour naar apotheek via medicijnbrengdienst.

Pediatrische formuleringen: Gebruik een nauwkeurige doseerpipet of spuitje voor druppels en suspensies.

Richtlijnen voor juiste toepassing

Voor een veilige en effectieve toepassing van domperidon zijn de volgende stappen van belang:

• Laat de huisarts altijd de oorzaak van misselijkheid beoordelen voor gebruik.
• Noteer andere medicaties en controleer op interacties, vooral met CYP3A4-remmers of QT-medicijnen.
• Gebruik de laagste effectieve dosis voor de kortst mogelijke tijd.
• Bij gebruik langer dan een week overleg ECG-monitoring bij risicopatiënten.
• Bovendien, bij borstvoeding: overleg met een verloskundige of lactatiekundige over risico's en alternatieven.

Links: Voor voorschrijvers en patiënten, raadpleeg apotheek.nl en leer meer over de Lareb-meldingsprocedure.

Leveringstabel