Reglan

Basisinformatie over Reglan

• INN (Internationaal Niet-Eigendomsnaam): Metoclopramide
• Merknaam beschikbaar in Nederland: Reglan, Primperan, Metozolv ODT
• ATC-code: A03FA01
• Vormen en doseringen: Tabletten (5 mg, 10 mg), orale oplossing (5 mg/5 mL), injecteerbare oplossing (5 mg/mL), ODT
• Fabrikanten in Nederland: Diverse generieke fabrikanten
• Registratiestatus in Nederland: Rx-plichtig
• OTC / Rx-classificatie: Receptplichtig

Kritische Waarschuwingen & Beperkingen

Risicogroepen (ouderen, zwangerschap)

Reglan (INN: metoclopramide) heeft belangrijke veiligheidswaarschuwingen. Het gebruik van metoclopramide moet beperkt blijven qua duur en dosis, vooral bij ouderen, vanwege het risico op tardieve dyskinesie en extrapiramidale verschijnselen. Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, moeten dit geneesmiddel alleen gebruiken na een afgewogen medische indicatie, omdat het in de moedermelk kan doordringen. Ouderen en mensen met nier- of leverinsufficiëntie dienen altijd met een lagere dosis te beginnen. Monitor neurologische symptomen zorgvuldig. In Nederland is het essentieel om de NHG-richtlijnen te volgen en altijd te overleggen met de huisarts bij vragen of twijfels. Bijwerkingen dienen te worden gemeld aan Lareb. Belangrijke contra-indicaties zijn:

• GI-obstructie/perforatie
• Pheochromocytoma
• Voorgeschiedenis van tardieve dyskinesie
• Onbehandelde epilepsie
• Overgevoeligheid voor metoclopramide

Het is cruciaal om bij het gebruik van metoclopramide een checklist voor monitoring te hanteren, waaronder symptomen zoals rusteloosheid, spiertrekkingen en parkinsonisme. Referenties naar de apotheek en huisarts zijn van groot belang als er twijfels bestaan over het gebruik van dit medicijn. CBG en EMA bieden actuele richtlijnen.

Interactie met activiteiten (autorijden, alcohol)

Metoclopramide kan slaperigheid, duizeligheid en extrapiramidale symptomen veroorzaken. Dit effect op de alertheid maakt deelname aan verkeer of het bedienen van machines potentieel riskant. De Nederlandse advieslijn benadrukt dat patiënten expliciet gewaarschuwd moeten worden bij aflevering in de apotheek. Alcohol kan de sedatie vergroten, en de combinatie met andere CNS-depressiva zoals benzodiazepinen of opioïden verhoogt het risico op bijwerkingen. Een korte checklist voor patiënten die willen autorijden na inname van metoclopramide zou als volgt kunnen zijn:

• Ervaar ik slaperigheid?
• Neem ik alcohol of slaapmiddelen tegelijk?
• Heb ik het middel eerst thuis getest?

Het is raadzaam om de huisarts te raadplegen indien er twijfels zijn over het gebruik in combinatie met dergelijke activiteiten.

Q&A — “Mag ik autorijden na inname?”

Antwoord: Neen, totdat u zeker weet dat u geen sedatie of extrapiramidale symptomen ervaart. Start altijd met een lage dosis en test eerst thuis. Neem bij twijfel contact op met uw huisarts of apotheker. Vermeld ook het meldpunt Lareb en de NHG-advies richtlijnen in het antwoord.

Basisinformatie over Gebruik

INN, merknamen

Metoclopramide is een geneesmiddel dat internationaal op verschillende manieren wordt aangeboden. De meest voorkomende merknamen zijn:

• Reglan (VS, Roemenië, Frankrijk)
• Primperan (Frankrijk, EU)
• Perinorm (India)
• Metozolv ODT (VS)
• Gimoti (neusspray, VS)

In Nederland is metoclopramide verkrijgbaar in zowel generieke als merknamen via apotheken en kan worden gevonden op apotheek.nl en bij lokale huisartsenpraktijken. Beschikbare vormen en sterktes zijn onder andere:

Vorm	Dosering
Tabletten	5 mg, 10 mg
Orale oplossing	5 mg/5 mL
Injecteerbare oplossing	5 mg/mL
Orale Disintegrerende Tabletten	5 mg, 10 mg

Juridische classificatie (CBG-status)

Metoclopramide is in bijna alle landen receptplichtig (Rx). In Nederland staat het onder toezicht van het CBG en de EMA, en de NHG en huisartsen hebben de primaire voorschrijfregels vastgesteld. Volgens de Zorgverzekeringswet wordt vergoeding via de basisverzekering alleen verstrekt bij een medische noodzaak en volgens indicatie. Aanvullende verzekeringen dekken zelden niet-vergoede formuleringen. Apotheken verstrekken medicatie uitsluitend op recept en bijvoorbeeld Kruidvat verkoopt geen Rx-versies. Een korte checklist voor vergoeding kan zijn:

• Indicatie moet medisch zijn
• Huisartsenverklaring noodzakelijk
• Declaratie gaat via de apotheek

Patiënten dienen hun situatie altijd te bespreken met hun huisarts voor een veilige en effectieve behandeling met metoclopramide.

Toegang & Aankoopmogelijkheden

Metoclopramide, beter bekend als Reglan, is een geneesmiddel dat uitsluitend op recept verkrijgbaar is. Het kan worden verkregen via een huisartsenrecept en afgehaald worden bij een apotheek of ziekenhuisapotheek. De informatie op apotheek.nl biedt inzichten in doseringen en bijwerkingen. Bij aflevering zorgt de apotheker voor de juiste begeleiding. Let op: Kruidvat en andere drogisterijen bieden geen Rx-formuleringen aan.

Gebruik de volgende checklist om te zorgen dat je alles hebt voor je afspraak:

• Recept van de huisarts
• Overleg met de apotheker
• Vraag naar generiek versus merk (Reglan/Primperan)

Ten aanzien van verzekering: de basisverzekering dekt deze medicatie vaak bij een medische indicatie. De apotheek verstaat bewijs voor declaratie volgens de Zorgverzekeringswet.

OTC- versus receptplichtige regels

In Nederland is Reglan/metoclopramide niet beschikbaar als OTC-product. OTC-producten zijn zelfzorgmiddelen, terwijl Rx-middelen een voorschrift vereisen. Dit onderscheid is cruciaal, vooral gezien de risico's die ontstaan bij online aankopen buiten de EU, waar de kwaliteit van geneesmiddelen niet te garanderen is. Bekijk de onderstaande tabel voor de wettelijke status per land:

Land	Wettelijke Status
Nederland	Receptplichtig
VS	Receptplichtig
EU	Receptplichtig

CBG en EMA zijn betrouwbare bronnen voor actuele statussen. Het is aan te raden om alleen via erkende apotheken met recept te kopen.

Werkingsmechanisme & Farmacologie

Eenvoudige uitleg

Metoclopramide werkt als een dopamine D2-antagonist en heeft zowel prokinetische als anti-emetische eigenschappen. Het stimuleert de maaglediging en verhoogt de peristaltiek, wat te maken heeft met zijn ATC-code A03FA01. Centraal in de hersenen blokkeert het dopamine-receptoren in de chemoreceptor trigger zone, wat leidt tot een vermindering van misselijkheid.

Woordenlijst:

• D2-antagonist: Een stof die dopamine-receptoren blokkeert.
• Prokineticum: Een middel dat de spijsvertering bevordert.
• Anti-emeticum: Een middel dat misselijkheid en braken tegengaat.

Klinische termen

Klinische termen kunnen soms verwarrend zijn. Hier is een korte uitleg:

• Extrapiramidale symptomen (EPS): Bewegingstoornissen die kunnen optreden door bepaalde medicijnen.
• Tardieve dyskinesie: Ongecontroleerde bewegingen, vaak veroorzaakt door langdurig gebruik van dopamine-antagonisten.
• Akathisie: Een toestand van onrust en de drang om te bewegen.
• Neuroleptisch maligne syndroom: Een zeldzame maar ernstige bijwerking die kan optreden bij antipsychotica.

Monitoring door huisartsen en apothekers is in Nederland essentieel. Bij verdachte gevallen is het belangrijk om dit te rapporteren aan Lareb.

Indicaties & Off-Label Gebruik

Metoclopramide wordt gebruikt voor verschillende medische aandoeningen, waaronder:

• Misselijkheid en braken (bij chemotherapie en postoperatief)
• Gastroparese bij diabetes
• Kortdurende adjunctbehandeling bij GERD

Het gebruik is beperkt tot de korte termijn, en off-label gebruik komt soms voor bij functionele dyspepsie of als prokineticum tijdens diagnostische procedures — echter, dit moet altijd na specialistische overweging plaatsvinden. Overleg altijd met een specialist of huisarts (NHG) voor een adequaat advies.

Belangrijkste Klinische Bevindingen

Naast de indicaties zijn er belangrijke klinische bevindingen rondom metoclopramide. Het is effectief op korte termijn tegen misselijkheid en gastroparese, maar heeft risico's voor langdurig gebruik, zoals tardieve dyskinesie. Recent zijn er regulatorische herbeoordelingen die het gebruik van metoclopramide limiteren; de EU en CBG adviseren om duur en dosis te beperken. Bekijk de tabel voor effectiviteit versus risico per indicatie:

Indicatie	Effectiviteit	Risico	Aanbeveling
Misselijkheid	Hoog	Mattentie vereist	Kortdurend, monitoren
Gastroparese	Matig	Tardieve dyskinesie mogelijk	Kortdurend, monitoren

Alternatieven zoals domperidon en erythromycine hebben eigen risico’s, vooral domperidon dat vanwege cardiotoxiciteit beperkt is in de VS.

Matrix van Alternatieven

Bij het vergelijken van behandelingen zijn er verschillende alternatieven voor metoclopramide:

Geneesmiddel	Indicatie	Voordelen	Risico's	Beschikbaarheid in NL
Domperidon (Motilium)	Prokineticum	Effectief bij misselijkheid	Beperkte toegang	Ja, maar reguleringsverschillen
Erythromycine	Prokineticum antibioticum	Snelwerkend	Risico op bijwerkingen	Ja
Ondansetron	Antiemetica	Effectief voor braken	Anderen mechanisme	Ja

Het is essentieel dat de keuze voor een alternatief in samenspraak met huisarts of specialist gemaakt wordt, mede op basis van ECG, medicatielijst en comorbiditeit.

Veelgestelde Vragen

Het is normaal om vragen te hebben over het gebruik van Reglan (metoclopramide). Hier zijn enkele veelvoorkomende vragen met korte antwoorden:

• Is Reglan veilig langdurig? — Niet aanbevolen; verhoogd risico op tardieve dyskinesie; kortdurend gebruik is beter.
• Kan ik borstvoeding geven? — Wees voorzichtig; het geneesmiddel gaat over in melk; overleg altijd met uw huisarts.
• Wat bij bijwerkingen? — Stop met het gebruik en neem contact op met uw huisarts; meld bijwerkingen bij Lareb.
• Vergoeding? — Basisverzekering kan mogelijk vergoeden bij medische indicatie.

Voor meer details, zie NHG en apotheek.nl.

Aanbevolen Visuele Content

Visuele content kan helpen om begrip te vergroten en vertrouwen te geven. Denk aan de volgende elementen:

• Eenvoudige infographic: om de werking en risico’s van Reglan uit te leggen.
• Doseringstabel: biedt een overzicht van doseringen per indicatie.
• Checklist voor huisartsen en patiënten: helpt bij het volgen van behandelstappen.
• Flowchart: illustreert de stappen: starten, monitoren en stoppen.

Voor de dosering is een tabel met informatie erg handig en de checklist kan als downloadbare PDF worden aangeboden. Vergeet niet om bronvermeldingen te geven (CBG, NHG, Lareb, EMA) en duidelijke alt-teksten te gebruiken.

Registratie & Regulering (CBG/EMA)

In Nederland wordt Reglan gecontroleerd door het CBG, terwijl de EMA op EU-niveau toezicht houdt. Reglan is FDA-goedgekeurd in de VS (Rx-only) en heeft registratie via nationale agentschappen in de EU. De regulering heeft geleid tot beperkingen in gebruiksduur en sterkere bijsluiterteksten.

Regulatorische Instanties	Links	Opmerkingen
CBG	cbg-meb.nl	Nationaal medicinalebewakingsorgaan
EMA	ema.europa.eu	EU toezicht op medicijnen
FDA	fda.gov	Verenigde Staten medicijn goedkeuring
ANMDMR	anm.ro	Bureau in Roemenië

Het is raadzaam om de lokale productregistraties bij de apotheek te herzien.

Opslag & Hantering

Opslag van Reglan is cruciaal voor een veilige en effectieve toepassing. Enkele richtlijnen zijn:

• Bewaak bij kamertemperatuur (20–25°C), tegen vocht en hitte.
• Vries vloeibare vormen niet in tenzij aangegeven.
• Bescherm injecteerbare oplossingen tegen licht indien dit vereist is.

Apotheken moeten de voorraad op receptstatus houden en vervaldatums bijhouden. Bij thuisgebruik is beveiliging tegen kinderen belangrijk, en het is handig om de bijsluiter bij de hand te houden. Gebruik checklist voor apotheek bij de stockbeheer en dispensatie-instructies, en zorg voor opslag-pictogrammen voor blogs.

Richtlijnen voor Juiste Toepassing

Het is essentieel dat huisartsen, apothekers en patiënten zeker zijn van de juiste toepassing van Reglan. Praktische stappen omvatten:

• Bevestig indicatie en eerdere medicatie.
• Begin met een lage dosis en gebruik deze kortdurend.
• Informeer altijd over bijwerkingen en het rijden.
• Plan follow-up afspraken binnen de eerste 1 tot 4 weken.
• Meld bijwerkingen aan Lareb.

Een checklist voor artsen en patiënten kan hierbij nuttig zijn, evenals een lijst met definities voor EPS-alarmsymptomen. Voor actuele informatie vooral naar NHG, apotheek.nl en CBG verwijzen. Vergeet niet: “overleg altijd met uw huisarts”.

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5-7 dagen
Rotterdam		5-7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5-7 dagen
Utrecht	Utrecht	5-7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5-7 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5-9 dagen
Groningen	Groningen	5-9 dagen
Almere	Flevoland	5-9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5-9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5-9 dagen
Nijmegen	Gelderland	5-9 dagen
Arnhem	Gelderland	5-9 dagen