Adenuric

Basisinformatie over adenuric

• INN (International Nonproprietary Name): Allopurinol
• Merknamen beschikbaar in Nederland: Zyloprim, Allopurinol
• ATC Code: M04AA01
• Vormen en doseringen: Tabletten, 100 mg en 300 mg
• Fabrikanten in Nederland: Diverse fabrikanten
• Registratiestatus in Nederland: Receptplichtig
• OTC / Rx classificatie: Rx-only

Kritische Waarschuwingen & Beperkingen

Veiligheid moet altijd voorop staan bij het gebruik van adenuric (febuxostat) en allopurinol (Zyloprim/allopurinol). Stop onmiddellijk met het gebruik bij tekenen van huidreacties, ademhalingsproblemen of koorts. Bij verdenking van ernstige bijwerkingen dient u direct contact op te nemen met uw huisarts of de huisartsenpost. Het is belangrijk om te weten dat vermoedelijke bijwerkingen moeten worden gemeld bij Lareb. Zorg ervoor dat u ook uw apotheek raadpleegt voor een medicatiepaspoort.

Let op: zowel adenuric als allopurinol kunnen ernstige huidreacties veroorzaken. Het kan raadzaam zijn om een HLA-B*5801-screening te overwegen bij risicogroepen. Dit is in Nederland een noodzakelijk onderdeel van de personeelsbeoordeling volgens CBG/EMA-aanbevelingen. Adenuric 80 mg is receptplichtig in Nederland en niet verkrijgbaar bij Kruidvat zonder recept.

Bij het gebruik van adenuric is het aan te raden de checklist voor onmiddellijke actie bij huiduitslag of koorts te gebruiken.

Risicogroepen (ouderen, zwangerschap)

Bij ouderen, mensen met een verminderde nierfunctie en die polyfarmacie ervaren, is er een verhoogd risico op toxiciteit. Het is cruciaal om altijd met een lage dosis te beginnen en geleidelijk te titreren. Volgens recente gegevens wordt aangeraden om te starten met 100 mg/dag voor allopurinol, met aanpassingen bij nierinsufficiëntie.

Voor zwangere vrouwen en tijdens borstvoeding geldt dat het gebruik van adenuric en allopurinol alleen op advies van een specialist mag. Volg de NHG/obstetrische richtlijnen om de veiligheid te waarborgen.

Een monitoringplan is ook essentieel, dat de nierfunctie, leverwaarden en het bloedbeeld moet omvatten. De frequentie van deze controles zou moeten beginnen binnen 2 tot 4 weken, en daarna volgens de NHG-richtlijn.

Interactie met activiteiten (autorijden, alcohol)

Er zijn belangrijke waarschuwingen te overwegen als het gaat om autorijden en alcoholgebruik. Bij duizeligheid of sufheid is het absoluut niet veilig om te autorijden of machines te bedienen. De combinatie van adenuric met alcohol kan bijwerkingen verergeren, zoals duizeligheid en maagklachten.

Voor sport en werk is het advies om voldoende te hydrateren, vooral bij risico op nierstenen en tijdens chemotherapie geassocieerde indicaties.

• Rijden: Vermijd het besturen van voertuigen bij duizeligheid of slaperigheid
• Alcohol: Beperk alcoholgebruik om bijwerkingen te voorkomen
• Werk: Let op signalen van vermoeidheid en neem pauzes indien nodig

Q&A — “Mag ik autorijden na inname?”

Als u last krijgt van duizeligheid, slaperigheid of wazig zien na inname van adenuric of allopurinol, is autorijden niet veilig. Neem contact op met uw huisarts of apotheker voor advies over geschiktheid voor verkeer. Noteer bijwerkingen en meld deze bij Lareb.

Doseringsgids

Bij het starten van medicatie zoals allopurinol (Zyloprim) is het gebruikelijk om te beginnen met 100 mg/dag. Na verloop van tijd kan deze dosis wekelijks worden opgehoogd tot het gewenste effect zichtbaar is. De maximale dosis kan oplopen tot 800 mg/dag, echter alleen binnen een gespecialiseerde setting. Voor febuxostat (Adenuric) wordt vaak gestart met 80 mg; hier geldt dat de dosering en selectie afhankelijk zijn van het cardiometabool risicoprofiel en de NHG/CBG-aanbevelingen. Volgens de NHG-richtlijnen moet de behandeling starten bij herhaaldelijke aanvallen of tophi. De behandelduur is meestal chronisch waarbij het uricaatdoel <360 μmol/L moet zijn. Een checklist voor de start, titratie en het bereiken van doelwaarden kan erg nuttig zijn (gebruik checklist).

Aanpassingen bij comorbiditeiten

Bij patiënten met nierinsufficiëntie, wanneer de eGFR onder de 10 mL/min zakt, wordt vaak aangeraden om de dosis allopurinol te beperken tot ≤100 mg/dag. Dit vereist meestal een verlenging van het doseringsinterval of een dosisreductie. Bij de toediening van febuxostat (Adenuric) moet de dosis ook aangepast worden op basis van de SPC en het advies van een nefroloog. Bij leveraandoeningen wordt geadviseerd om laag te starten en regelmatig de leverwaarden te monitoren. Bij verschijnselen van hepatotoxiciteit moet de medicatie onmiddellijk worden gestopt en moet er specialistische raadpleeg volgen.

Q&A — “Wat te doen bij een vergeten dosis?”

Bij een vergeten dosis is het advies om deze in te nemen zodra dit opgemerkt wordt, tenzij de volgende dosis nabij is. Dubbel innemen wordt afgeraden. Bij twijfel is het verstandig om de huisarts of apotheker te raadplegen. Bij belangrijke indicaties zoals tumor lysis is directe medische advies noodzakelijk.

Interactietabel

Voeding en dranken

Bepaalde voeding kan de effectiviteit van medicatie beïnvloeden.

• Vermijd purinerijk voedsel
• Beperk alcoholgebruik
• Zorg voor voldoende hydratatie

Veelvoorkomende geneesmiddelinteracties

Er zijn enkele belangrijke geneesmiddelinteracties waarmee rekening gehouden moet worden. Bijvoorbeeld, azathioprine en 6-mercaptopurine zijn een contra-indicatie bij allopurinol zonder dosisaanpassing. Ook interacties met theofylline, warfarine (monitor INR) en diuretica verhogen het risico op een acute aanval. Voor febuxostat (Adenuric) zijn er cardiologische waarschuwingsnotities; overleg met een cardioloog is noodzakelijk bij bestaande hartziekten. Hier is een kort overzicht van mogelijke interacties en actiestappen:

Gebruikerservaringen & trends

Casussen op Thuisarts.nl

Vanuit Thuisarts.nl zijn er diverse veelgenoemde thema's naar voren gekomen. Patiënten starten vaak hun medicatie tijdens een aanval, wat voor verwarring zorgt. Daarnaast zijn er meldingen van stopzetting vanwege huidklachten en onduidelijkheid over de behandelduur. Het advies is om de medicatie te blijven gebruiken, tenzij de huisarts anders aangeeft. Voor gedetailleerde informatie en NHG-gestuurde adviezen kan men Thuisarts.nl raadplegen.

• Wanneer kan ik de medicatie starten?
• Wat te doen bij huidklachten?
• Hoe lang moet ik de medicatie gebruiken?

Toegang & aankoopmogelijkheden

Bij het verkrijgen van Zyloprim/allopurinol en adenuric 80 mg moet rekening gehouden worden met verschillende aspecten. Deze middelen zijn receptplichtig, wat betekent dat een huisarts een recept moet uitschrijven. De medicatie kan vervolgens bij de apotheek worden opgehaald. Apotheek.nl biedt nuttige informatie over mogelijke bijwerkingen en de mogelijkheid van substitutie, wat belangrijk is voor een weloverwogen keuze.

Bij het aankopen van deze medicijnen is het ook essentieel om te controleren of de kosten vergoed worden via de basisverzekering. Bij aanvullende verzekeringen kunnen extra kosten voor bepaalde preparaten of preferenties ontstaan, dit is geregeld in de Zorgverzekeringswet. Dit kan invloed hebben op de uiteindelijke kosten die een patiënt moet maken.

Voordat de medicatie wordt aangeschaft, is het raadzaam om een checklist te volgen. Controleer of er een recept voorhanden is, kijk of er een herhaalrecept nodig is, en stel eventuele vragen aan de apotheker.

Apotheek.nl en lokale apotheken

Receptplicht: zowel Zyloprim/allopurinol als adenuric 80 mg zijn Rx-only; bestel via huisarts en haal bij apotheek. Apotheek.nl geeft informatie over bijwerkingen en substitutie.

Verzekering: controleer vergoeding via basisverzekering; aanvullende verzekering kan kosten voor preferentie/preparaat beïnvloeden (Zorgverzekeringswet).

Gebruik: checklist voor aanschaf (recept, herhaalrecept, vragen aan apotheker).

OTC- versus receptplichtige regels

De nadruk ligt op het feit dat adenuric 80 mg niet zonder recept beschikbaar is. Kruidvat en andere drogisterijen verkopen deze medicatie niet zonder doktersrecept.

Veiligheid staat voorop. Het is dan ook sterk afgeraden om buitenlandse online apotheken te gebruiken zonder recept, dit brengt risico's met zich mee op vervalsingen en onvoldoende monitoring van de producten.

Voor een beter begrip van de medicatie en de regels, is het nuttig om een definitielijst van OTC en Rx bij te houden.

Werkingsmechanisme & farmacologie

Eenvoudige uitleg

Allopurinol (INN) heeft het vermogen om xanthine-oxidase te remmen, wat leidt tot een verlaging van de uricaatproductie. Aan de andere kant werkt febuxostat (adenuric) ook als een xanthine-oxidase-inhibitor, maar het is chemisch verschillend, wat invloed heeft op het bijwerkingenprofiel. De ATC-code voor allopurinol is M04AA01.

Allopurinol is beschikbaar in verschillende doseringsvormen, zoals 100 mg en 300 mg tabletvorm; en ook als injectie van 500 mg voor sommige merken. Dit biedt flexibelere opties voor patiënten die afhankelijk zijn van deze medicatie.

Klinische termen

Bij de behandeling van jicht en gerelateerde aandoeningen komen diverse klinische termen voor; onder andere serumurinezuurdoel, tophi, TLS (tumor lysis syndrome), AHS/DRESS, en SJS/TEN. Deze termen zijn belangrijk voor patiënten omdat ze de impact van de ziekte en de behandeling verduidelijken.

Indicaties & off-label gebruik

De belangrijkste indicaties voor adenuric en allopurinol zijn onder andere chronische jicht, hyperuricemie bij kanker, en de preventie van uraten bij bepaalde nierstenen. Dit is conform de SPC en NHG-richtlijnen, waarin de specifieke toepassingen duidelijk zijn vastgelegd.

Voor off-label gebruik zijn er zeldzame metabole aandoeningen of gebruik bij kinderen met specialistisch advies. Het is essentieel om te verwijzen naar realistische data voor eventuele kinderlijk doseringen.

Een checklist voor indicatiebeoordeling door de huisarts kan helpen om het juiste behandelpad voor de patiënt te waarborgen.

Belangrijkste klinische bevindingen

Evidence wijst uit dat allopurinol de eerste keuze is. Febuxostat (adenuric) wordt vaak gebruikt bij intolerantie of allergie voor allopurinol of wanneer de uricaatreductie onvoldoende is. Het monitoren van serumuraat, lever-, nierfunctie en bloedbeeld is cruciaal bij het gebruik van deze medicatie.

Bijwerkingen zijn divers, met veelvoorkomende GI-klachten en huiduitslag. Enkele zeldzame maar ernstige reacties zijn SJS/TEN en AHS, waarvoor verhoogde alertheid nodig is.

• Monitoringfrequenties: minimaal eenmaal per 3 maanden in het eerste jaar
• Alarmtekens: huiduitslag, koorts, of plotseling gewichtsverlies

Matrix van alternatieven

Er is een vergelijkingstabel opgesteld met alliantie-medicijnen zoals allopurinol, febuxostat (adenuric 80 mg), uricosurica zoals probenecid en rasburicase/pegloticase. De tabel biedt inzicht in indicaties, voor- en nadelen, en contra-indicaties. Dit kan waardevol zijn voor behandelingsbeslissingen.

Veelgestelde vragen

Er zijn diverse vragen die patiënten kunnen hebben omtrent hun behandeling met adenuric 80 mg:

• Starttijd effect: kan enkele weken duren.
• Duur therapie: meestal levenslang, afhankelijk van uricaatniveaus.
• Wanneer huisarts bellen: bij huiduitslag of koorts.
• Hoe handelen bij interacties: altijd apotheker of huisarts raadplegen.

Aanbevolen visuele content

Informele infographics kunnen een waardevolle aanvulling zijn, zoals titratie-schema’s en een checklist “wanneer huisarts bellen”. Daarnaast kan een tabel met "dosisaanpassing bij eGFR" ook zeer nuttig zijn. Het aanbevolen formaat is responsive SVG/PNG voor gebruik op apotheekwebsites.

Checklist en tabel kunnen als downloadbare PDF beschikbaar worden gesteld voor patiënten om hen beter te informeren.

Registratie & regulering (CBG/EMA)

De registratie en regulering van Zyloprim/allopurinol en adenuric valt onder de verantwoordelijkheden van de EMA en CBG. Beide medicijnen hebben Europese registratie en zijn beschikbaar in de ANMDMR en FDA registers, waar lokale verschillen te zien zijn.

• CBG - contact bij vragen over batch of bijsluiter.
• Apotheek - voor hulp bij medicatie.
• Lareb - voor het melden van bijwerkingen.

Opslag & hantering

Voor het bewaren van adenuric 80 mg gelden specifieke voorwaarden. Het moet worden bewaard tussen 20–25°C, en beschermd tegen vocht en hitte. Tevens is het belangrijk om de medicatie buiten het zicht en bereik van kinderen te houden. Bij verlopen medicatie dient er een restitutieprotocol in werking te treden via de apotheek.

Een handige checklist voor zowel opslag thuis als tijdens het reizen kan ervoor zorgen dat de medicatie altijd goed bewaard blijft.

Richtlijnen voor juiste toepassing

Voor de huisarts en apotheker zijn er richtlijnen opgesteld. Begin op een lage dosis en titreren waar nodig. Het is belangrijk om regelmatig te monitoren, bijvoorbeeld urinezuur, nier- en leverfuncties, en om eventuele huidreacties te waarschuwen. Patiënten moeten ook geïnstrueerd worden om niet te stoppen zonder overleg met hun huisarts.

Verwijs patiënten naar NHG-richtlijnen, de bijsluiter en apotheek.nl voor verdere informatie. Meld bijwerkingen aan Lareb, en rapporteer ernstige gevallen aan CBG/EMA indien noodzakelijk.

Een checklist voor klinische follow-up en patiënteducatie ondersteunt bij de nodige opvolging van de behandelingen om de zorg te verbeteren.

Leveringstijden in Nederland