Diflucan

Basisinformatie Over Diflucan

• INN (International Nonproprietary Name): Fluconazole
• Merken Beschikbaar in Nederland: Diflucan, Triflucan, Fluconazol, Flunazol
• ATC Code: J02AC01
• Vormen & Doseringen: Tabletten (50/100/150/200 mg), orale suspensie (10-50 mg/5 mL), IV (2 mg/mL)
• Fabrikanten in Nederland: Pfizer, Sandoz, Teva, Zentiva
• Registratiestatus in Nederland: EMA-goedgekeurd
• OTC / Rx Classificatie: Receptplichtig

Kritische Waarschuwingen & Beperkingen

Fluconazole (INN: fluconazole; ATC J02AC01) kan ernstige leverschade en hartaritmie veroorzaken bij hoogrisicopatiënten. Het is cruciaal om bij het voorschrijven rekening te houden met de volgende contra-indicaties:

• Bekende hypersensitiviteit voor azolen
• Zwangerschap (vermijd tenzij duidelijke baten)
• Ernstige leverziekte
• Elektrolytstoornissen

Bij oudere patiënten geldt een gelijkwaardige dosis, maar frequente controle van nier- en leverfunctie is aanbevolen. Voor zuigelingen en kleine kinderen (diflucan baby) zijn specifieke mg/kg-doseringen van toepassing en monitoring is essentieel; overleg altijd met een kinderarts of huisarts.

Gebruik Lareb-meldingen voor nationale veiligheidsinformatie. Het is aan te raden zwangeren te adviseren om direct hun huisarts of verloskundige te raadplegen in overeenstemming met de NHG-richtlijnen om de risico’s te bespreken.

Contra-indicatie	Toelichting
Hypersensitiviteit	Risico op ernstige allergische reacties bij gebruik.
Leverinsufficiëntie	Kan leiden tot verergering van aandoening.
Elekrolytstoornissen	Verhoogde kans op hartafwijkingen.
Zwangerschap	Potentieel risico voor de foetus; consult noodzakelijk.

Interactie Met Activiteiten (Autorijden, Alcohol)

Fluconazole kan bijwerkingen zoals duizeligheid en hoofdpijn veroorzaken. Sommige patiënten melden lichte concentratiestoornissen. Het is belangrijk om vertrouwd te raken met de bijwerkingen voordat men autorijdt of machines bedient. Alcohol kan de kans op gastro-intestinale bijwerkingen verhogen, daarom moet voorzichtigheid worden geboden aan patiënten met leverafwijkingen.

Een goed advies aan patiënten is om de eerste dosis thuis in te nemen, zodat ze kunnen beoordelen hoe hun lichaam reageert op de medicatie voordat ze gaan rijden of zware taken uitvoeren. Daarnaast dient dit gedocumenteerd te worden in het huisartsen EPD en vermeld te worden bij medicatieoverleg (HAP/POH).

• Checklist “Mag Ik Autorijden?”:
• Geen bijwerkingen ervaren zoals duizeligheid of slaperigheid
• Wacht enkele uren na inname voordat u autorijdt
• Raadpleeg huisarts bij aanhoudende bijwerkingen

Bij alcoholgebruik is de richtlijn als volgt:

• Probeer alcoholgebruik te beperken voor gebruik van fluconazole
• Raadpleeg huisarts als er leverproblemen zijn
• Als u bijwerkingen ervaart, stop dan met alcohol

Q&A — “Mag Ik Autorijden Na Inname?”

Meestal is het veilig om te autorijden, tenzij u last krijgt van duizeligheid, wazig zien of ernstige slaperigheid. Neem de eerste dosis thuis en wacht enkele uren om uw reactie te beoordelen. Bij twijfel kan het raadzaam zijn om uw huisarts te raadplegen, zoals aangegeven in de NHG-richtlijnen. Zodra bijwerkingen zich voordoen, meld deze dan bij Lareb.

Basisinformatie Over Gebruik

INN, Merknamen

De INN is fluconazole. De gangbare merknamen zijn onder andere Diflucan (internationaal), Triflucan, Fluconazol en Flunazol. Deze middelen zijn beschikbaar in verschillende doseringen, zoals tabletten van 50mg, 100mg, 150mg en 200mg, evenals een orale suspensie (10–50 mg/5 mL) en intraveneuze (IV) toediening (2 mg/mL).

De fabrikanten omvatten onder andere Pfizer (de originator) en generieke leveranciers zoals Sandoz, Teva en Zentiva.

Juridische Classificatie (CBG-status)

In de meeste landen is fluconazole receptplichtig (Rx). In Nederland valt het onder toezicht van het CBG en de EMA; huisartsen schrijven voor volgens regionale richtlijnen. Wat betreft vergoeding valt fluconazole meestal onder de basisverzekering indien medisch geïndiceerd. Daarom is het verstandig om bij de apotheek te controleren op eventuele voorkeursgeneesmiddelen in combinatie met uw aanvullende verzekering.

De registratie en goedkeuring is wijdverspreid, met EMA-goedkeuring en een breed scala aan generieke beschikbaarheid.

Doseringsgids

Standaardregimes (volgens NHG-richtlijnen)

Bij de behandeling van schimmelinfecties met Diflucan, dat het actieve ingrediënt fluconazol bevat, zijn er specifieke standaarddoseringen die afhankelijk zijn van de medische aandoening. - Vaginale candidiasis: 150 mg oraal in een enkele dosis (diflucan 150 mg). - Orale candidiasis: Begint met 200 mg eenmalig, gevolgd door 100 mg dagelijks gedurende 7 tot 14 dagen. - Oesofageale candidiasis: Start met 200 mg, gevolgd door 100 tot 400 mg per dag gedurende 14 tot 30 dagen. - Systemische infecties: Een startdosis van 400 mg, gevolgd door 200 tot 400 mg per dag. Voor kinderen is de dosering meestal 3 tot 12 mg/kg/dag, met een maximum van 400 mg per dag. Een overzicht van aanbevolen doseringen kan handig zijn: | Indicatie | Typische dosering | |---------------------------------------------|---------------------------------------------| | Vaginale candidiasis | 150 mg oraal, enkele dosis | | Orale candidiasis | 200 mg, daarna 100 mg/dag voor 7-14 dagen | | Oesofageale candidiasis | 200 mg, daarna 100-400 mg/dag 14-30 dagen | | Systemische infecties | 400 mg, daarna 200-400 mg/dag | Bij oudere patiënten en kinderen dienen aanpassingen gedaan te worden. Houd rekening met een lagere dosering bij ouderen en schakel altijd een kinderarts in bij kinderen.

Aanpassingen bij comorbiditeiten

Bij het gebruik van Diflucan kunnen aanpassingen in de dosering noodzakelijk zijn vanwege comorbiditeiten. - Creatinine-clearance < 50 mL/min: Vaak dient de onderhoudsdosis gehalveerd te worden. - Leverinsufficiëntie: Wees voorzichtig en monitor leverfunctietesten regelmatig. - Ouderen: Houd de nier- en leverfunctie goed in de gaten. - Kinderen en zuigelingen: Bereken de dosering op basis van mg/kg en betrek altijd een kinderarts bij de behandeling. Regelmatige labcontroles (zoals ALAT, ASAT, creatinine en elektrolyten) zijn essentieel. Bij zwangerschap kan het nodig zijn alternatieven te overwegen en een specialist te consulteren bij het gebruik van Diflucan.

Q&A — “Wat te doen bij een vergeten dosis?”

Als een dosis is vergeten, neem deze dan in zodra u het herinnert, tenzij de volgende dosis vrijwel aanstaande is. Dubbel doseren is af te raden. Bij een enkele dosis behandeling voor vaginale candidiasis (150 mg) kan een huisarts geraadpleegd worden voor mogelijke herhaling bij het vergeten van de dosis. Bij twijfel is het altijd raadzaam om de apotheek te raadplegen of contact op te nemen met de huisarts.

Interactie tabel

Voeding en dranken

Over het algemeen zijn er geen strikte voedselbeperkingen bij het gebruik van fluconazol. Alcohol kan echter de kans op gastro-intestinale en leverbijwerkingen verhogen. Wees voorzichtig met grapefruit, vooral bij patiënten die meerdere geneesmiddelen gebruiken. Tips voor voedseladvies: - Vermijd overmatige alcoholconsumptie. - Houd rekening met voedingsmiddelen die uw maag kunnen irriteren.

Veelvoorkomende geneesmiddelinteracties

Fluconazol heeft aanzienlijke interacties met bepaalde geneesmiddelen door zijn effecten op het CYP450-systeem die geboekt moeten worden: - Warfarine: INR-monitoring is belangrijk. - Statines en orale antidiabetica: Pas de dosering aan of vermijd het gebruik. - Geneesmiddelen die QT-verlenging veroorzaken zoals cisapride of pimozide moeten zorgvuldig worden overwogen. Gebruik een tabel voor interacties om inzicht te krijgen in het risico en de benodigde acties. | Geneesmiddel | Effect voor Diflucan | Actie | |-------------------|-----------------------------------------|-----------------------------------------------| | Warfarine | Verhoogd risico op bloedingen | Monitor INR | | Statines | Verhoogt het risico op bijwerkingen | Aanpassen of vermijden | | QT-verlengende middelen | Verhoogd risico op aritmieën | Vermijden of alternatieven overwegen | Houd bij voorkeur een medicatieoverzicht bij de apotheek of huisarts in.

Gebruikerservaringen & trends

Casussen op Thuisarts.nl

Patiëntreportages op Thuisarts.nl tonen aan dat veel mensen snel verlichting ervaren bij vaginale schimmelinfecties na een dosis van 150 mg. Toch zijn er ook meldingen van terugkerende infecties en soms maagklachten. Dit benadrukt het belang van goede consultvoering, vooral bij herhaaldelijke infecties. Er dient ook rekening gehouden te worden met NHG-richtlijnen voor triage en indien nodig verwijzing naar een huisarts of gynaecoloog.

Feedback van de Consumentenbond en Lareb

De Consumentenbond en Lareb hebben bijwerkingen gerapporteerd zoals huidreacties en leverenzymstijgingen. Ook zijn er meldingen van zeldzame psychische symptomen. Gebruik deze gegevens voor patiëntvoorlichting en zorg ervoor dat patiënten weten hoe ze verdachte bijwerkingen kunnen melden aan Lareb. Veel gemelde klachten: - Huiduitslag - Verhoogde leverenzymen - Vermoeidheid en stemmingswisselingen Moedig patiënten aan om bijwerkingen te melden en te raadplegen hoe ze dit kunnen doen.

Toegang & aankoopmogelijkheden

Apotheek.nl en lokale apotheken

In Nederland is Diflucan (fluconazole) doorgaans receptplichtig. Dit betekent dat het alleen verkregen kan worden via een recepten van de huisarts. Patiënten kunnen het medicijn afhalen bij de apotheek of bestellen via apotheek.nl, waar het ook bezorgd kan worden. Zowel generieke varianten als het merkgeneesmiddel van Pfizer zijn beschikbaar.

Hoewel Kruidvat veel OTC-antischimmelmiddelen (zoals miconazol en clotrimazol) aanbiedt, is Diflucan-tabletten daar niet receptvrij verkrijgbaar. Wanneer mensen zoeken op “diflucan kopen kruidvat”, komen ze vaak onjuiste of illegale aanbiedingen tegen. Het is cruciaal om patiënten hiervoor te waarschuwen.

• Checklist koopopties.
• Waarschuwingsstabel (legaal vs. illegaal).

OTC- versus receptplichtige regels

Diflucan is receptplichtig in Nederland. Voor oppervlakkige vaginale infecties zijn er wel OTC-opties zoals miconazol beschikbaar. Het is ook belangrijk om te weten dat de basisverzekering medicatie dekt bij een medische indicatie. Voor meer informatie over vergoedingsregels kan men het best de apotheek raadplegen.

Bij online aankopen buiten de EU bestaat er een risico op namaak en onjuiste doseringen. Het is altijd verstandig om bij online bestellingen de huisarts of apotheker te raadplegen.

Werkingsmechanisme & farmacologie

Eenvoudige uitleg

Fluconazole werkt door het remmen van de schimmelcelmembraansynthese. Dit doet het door de activiteit van lanosterol 14α-demethylase te blokkeren, wat resulteert in een verminderde productie van ergosterol. Deze actie beschadigt schimmelcellen effectief. Door de systemische beschikbaarheid en de lange halfwaardetijd is een eenmalige dosering van 150 mg vaak voldoende bij vaginale candidiasis.

• Mechanisme: Remt schimmelcelmembraansynthese
• Halfwaardetijd: Lang
• Farmacokinetiek: Goede weefselpenetratie

Klinische termen

De ATC-code voor fluconazole is J02AC01. De eliminatie van dit medicijn gebeurt voornamelijk via renale excretie, wat betekent dat dosisaanpassingen nodig zijn bij nierinsufficiëntie. De biologische beschikbaarheid van fluconazole is hoog en het heeft een goede penetratie in weefsels, inclusief het cerebrospinaal vocht, wat het nuttig maakt bij cryptococcale infecties.

• Korte tabel van farmacokinetische parameters.
• Klinische implicaties.

Indicaties & off-label gebruik

Enkele sterke indicaties voor fluconazole omvatten vaginale candidiasis (150 mg als eenmalige dosis), orofaryngeale candidiasis, oesofageale candidiasis, systemische candidemie, cryptococcale meningitis, en profylaxe bij immuunsuppressie (400 mg). Off-label gebruik kan betrekking hebben op bepaalde dermatologische schimmelinfecties of onderhoudsregimes voor recidiverende candida-infecties, wat specialistisch overleg vereist.

Indicatie	Dosis	Duur
Vaginale candidiasis	150 mg	Eenmalig
Oropharyngeale candidiasis	200 mg	1x, dan 100 mg gedurende 7-14 dagen

Belangrijkste klinische bevindingen

Klinische richtlijnen zoals die van IDSA, ESCMID, en NHG ondersteunen het gebruik van fluconazole voor candidiasis. De effectiviteit is hoog bij Candida albicans, maar er is een toenemende resistentie waargenomen bij non-albicans soorten, zoals Candida glabrata. Bij meningitis en systemische infecties worden vaak hogere doses en intraveneuze toediening gebruikt. Monitoring is essentieel, inclusief het controleren van leverfunctie-parameters (LFTs) en elektrolyten, waarbij bij tekenen van leverfalen onmiddellijke stopzetting en verwijzing noodzakelijk is.

Matrix van alternatieven

In vergelijking met andere azolen zoals itraconazole, voriconazole, ketoconazole en miconazole/clotrimazole, biedt fluconazole unieke voordelen en nadelen. Bij het kiezen van een antischimmelmiddel moeten huisartsen rekening houden met het specifieke pathogeen, de ernst van de infectie, het interactieprofiel en de comorbiditeit van de patiënt.

Indicatie	Voordeel	Nadeel
Diflucan	Eenmalige dosering beschikbaar	Resistentie kan optreden
Itraconazole	Breder spectrum	Meer interacties

Veelgestelde vragen

• Hoe snel werkt diflucan 150? Vaak binnen 24–72 uur verlichting bij vaginale candidiasis; volledige genezing kan langer duren.
• Is diflucan veilig tijdens borstvoeding? Beperkingen bestaan; overleg met huisarts voor veilige dosisadvies.
• Kan ik diflucan online kopen? Alleen via erkende apotheek met recept; vermijd internationale onbegeleide aankopen.
• Wat zijn alarmtekens? Geelzucht, aanhoudende buikpijn, ernstige huidreacties, hartritmestoornissen: direct hulp zoeken.

Aanbevolen visuele content

• Infographic: “Wanneer diflucan innemen” (single-dose schema, waarschuwingen)
• Interactietabel als downloadbare PDF: veelvoorkomende geneesmiddelinteracties met acties
• Flowchart: triage volgens NHG voor vaginale afscheiding/recidief
• Korte video-uitleg: werking en veiligheid, met huisarts of apotheker

Registratie & regulering

Fluconazole is goedgekeurd door de EMA en onder toezicht van het CBG voor nationale markttoegang in Nederland. FDA-gegevens en EMA-EPAR’s zijn aanwezig. Generieke producten hebben vergunningen van de EMA/CBG. Het is belangrijk om bijwerkingen te melden via Lareb en de CBG-adviezen te volgen tijdens terugroepacties.

• Definitielijst (EMA, CBG, EPAR).
• Registratiestatus per fabrikant.

Opslag & hantering

Bewaar tabletten en suspensies tussen 15–30°C en bescherm tegen vocht en licht. Oral suspension moet goed geschud worden voor gebruik; sommige merken vereisen koeling of hebben een beperkte houdbaarheid na openen. IV-producten moeten opgeslagen en toegediend worden volgens ziekenhuisprotocol. Voor veilige vernietiging van overtollige medicijnen wordt aangeraden deze bij de apotheek in te leveren.

• Checklist opslag.
• Korte tabel houdbaarheid per formulering.

Richtlijnen voor juiste toepassing

Bij het voorschrijven van diflucan is het belangrijk om de diagnose te bevestigen, bijvoorbeeld door een kweek of point-of-care-test indien er sprake is van recidief. Gebruik NHG-triage en richtlijnen voor doorverwijzing. Bespreek interacties en staande medicatie bij de patiënt. Het is nuttig om schriftelijke instructies te geven over wanneer diflucan in te nemen, de verwachte bijwerkingen, en wat te doen bij verergering. Bij recidiverende infecties is het essentieel om te kijken naar onderliggende oorzaken zoals diabetes of immunosuppressie.

• Checklist voorgeschreven informatie voor patiënten.
• Follow-up schema en verwijzingscriteria.

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5–7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5–7 dagen
Utrecht	Utrecht	5–7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5–7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5–9 dagen
Groningen	Groningen	5–9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5–9 dagen
Almere	Flevoland	5–9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5–9 dagen
Enschede	Overijssel	5–9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5–9 dagen
Arnhem	Gelderland	5–9 dagen