Terbinafine

Kritische Waarschuwingen & Beperkingen

Risicogroepen (ouderen, zwangerschap)

Terbinafine (INN: Terbinafine; ATC D01BA02) vereist eerste aandacht voor veiligheid. Absolute contra-indicaties zijn onder andere bekende overgevoeligheid en chronische of actieve leverziekte — orale behandeling is dan verboden. Bij ouderen en patiënten met lever- of nierfunctiestoornissen zijn baseline en periodieke leverfunctietesten aanbevolen volgens NHG-richtlijnen; de huisarts moet het risico afwegen. Tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt orale terbinafine meestal vermeden; de topicale crème (1%) mag alleen na overleg met een arts gebruikt worden. In Nederland geldt: volg de NHG-richtlijnen, meld bijwerkingen aan Lareb en controleer CBG/EMA-adviezen. Gebruik ook apotheekadvies (apotheek.nl) bij co-medicatie.

• Risicofactoren voor gebruik:
• Ouderen
• Leverfunctiestoornissen
• Chronische leverziekte
• Zwangerschap en borstvoeding

Interactie met Activiteiten (autorijden, alcohol)

Alcohol kan de leverstress verhogen; het is belangrijk om voorzichtig te zijn met het combineren van alcohol met orale terbinafine en om dit te overleggen met een huisarts. Er zijn geen consistente aanwijzingen dat terbinafine significant slaperigheid veroorzaakt, maar bij duizeligheid of hoofdpijn is het beter om geen voertuigen te besturen of machines te bedienen.

Q&A — “Mag ik autorijden na inname?”

Antwoord: Meestal ja; stop met autorijden bij duizeligheid, plotselinge vermoeidheid of concentratieproblemen. Raadpleeg uw huisarts als bijwerkingen optreden.

Basisinformatie Over Gebruik

INN, Merknamen

INN: Terbinafine. Veelvoorkomende merknamen internationaal zijn Lamisil en Terbinex, geproduceerd door bedrijven zoals Novartis, Taro en Mylan. In de praktijk zijn de beschikbare vormen tabletten van 250 mg (orale standaard), crème/spray van 1% (topicaal) en granules (125/187,5 mg) voor kinderen. Tabel met doseringsvormen en sterkte is beschikbaar, en de EU/CBG/EMA-registratie bevestigt de veiligheid en effectiviteit van de producten in Nederland. Daarnaast zijn er merken beschikbaar in onder andere Kruidvat en Etos.

Juridische Classificatie (CBG-status)

Orale terbinafine (250 mg) is wereldwijd receptplichtig (Rx). Topische vormen (1% crème/spray) zijn vaak verkrijgbaar zonder recept in kleine verpakkingen. In Nederland bewaken apothekers en huisartsen het voorschrijfgedrag; de Zorgverzekeringswet dekt de orale kuur meestal alleen bij medische indicatie en verwijzing door een huisarts. Gebruik een checklist om aan te geven waar het product te kopen is (bijvoorbeeld via apotheek.nl of Kruidvat) en zorg ervoor dat u de regels voor vergoedingen kent.

Toegang & aankoopmogelijkheden

Apotheek.nl en lokale apotheken

In Nederland is terbinafine in de vorm van topische crème (bijvoorbeeld 10 mg/g) meestal zonder recept verkrijgbaar bij apotheken en drogisterijen, zoals Kruidvat en Etos. Deze kleiner verpakte varianten zijn ideaal voor milde schimmelinfecties, zoals voetschimmel of ringworm. Voor meer gedetailleerde productinformatie kan men terecht op apotheek.nl. Voor de orale variant, zoals de 250 mg tablet, is een recept van de huisarts vereist. Bij de drogisterij is het cruciaal om de verpakking te controleren en advies te vragen aan de apotheker. Een handig checklist kan helpen bij het aankoopproces:

• Waar kopen?
• Rx-of-OTC-check?
• Controleer verpakking en sterkte.

OTC- versus receptplichtige regels

Als het gaat om regelgeving, wordt elke orale vorm van terbinafine beschouwd als receptplichtig (Rx). De topische varianten met een concentratie van 1% zijn vaak zonder recept verkrijgbaar in kleine verpakkingen. Voor grotere verpakkingen of combinatiepreparaten is meestal een recept nodig. Ook is het belangrijk te weten dat de vergoeding voor het orale gebruik doorgaans via de huisarts gaat en dat het goed is om de basisverzekering of de aanvullende polis te controleren.

Werkingsmechanisme & farmacologie

Eenvoudige uitleg

Het actieve ingrediënt van terbinafine is een allylamine-antischimmelmiddel dat de synthese van ergosterol remt door squalene epoxidase te blokkeren. Dit mechanisme leidt tot een krachtig fungicide effect. Bij topische toepassing werkt het lokaal, terwijl de orale vorm zorgt voor een systemische distributie, wat essentieel is voor het bereiken van hoge concentraties in de nagels. Deze eigenschappen maken terbinafine effectief bij de behandeling van onychomycose. Hier zijn enkele definities ter verduidelijking:

• Allylamine: Een type antischimmelmiddel.
• Ergosterol: Een essentieel component van de celwand van schimmels.
• Squalene epoxidase: Een enzym dat betrokken is bij de synthese van ergosterol.

Klinische termen

De farmacokinetiek van terbinafine laat zien dat het oraal goed bioavailable is en zich ophoopt in de huid en nagels, met een halfwaardetijd die doorgaans langere kuren van meerdere weken ondersteunt. De ATC-code voor dit medicijn is D01BA02. Deze code geeft aan dat langdurige behandelingen effectief kunnen zijn, zelfs na het beëindigen van de medicatie, wat belangrijk is voor patiënten die last hebben van aanhoudende nagelinfecties.

Indicaties & off-label gebruik

De primaire indicaties voor terbinafine omvatten onder andere onychomycose, tinea pedis (voetschimmel), tinea cruris, tinea corporis en tinea capitis. Soms wordt het ook off-label gebruikt voor cutane candidiasis. Wanneer het topisch wordt toegepast, is terbinafine de eerste keus voor milde huidinfecties. Orale dosering is aan te raden bij diepere infecties of nagelinfecties. Een overzicht van de indicaties met aanbevelingen:

• Onychomycose: Tablet, 250 mg/dag, 12 weken.
• Tinea pedis: Tablet, 250 mg/dag, 2-6 weken.

Voor het consult bij de huisarts gelden bepaalde NHG-richtlijnen en voorwaarden voor verwijzingen en vergoedingen.

Belangrijkste klinische bevindingen

Klinische studies hebben aangetoond dat systemische terbinafine de gold standard is voor de behandeling van onychomycose, met hogere mycologische genezingspercentages vergeleken met azolen. Er is echter verhoogde aandacht voor mogelijke bijwerkingen zoals hepatotoxiciteit en smaakverlies (dysgeusie). Topische toepassingen werken doorgaans snel voor oppervlakkige schimmelinfecties, maar zijn minder effectief bij nagels.

• Monitor ALAT/ASAT tijdens behandeling.
• Stop bij tekenen van leverfalen.

Matrix van alternatieven

Bij het vergelijken van terbinafine met andere antischimmelmiddelen zoals miconazol en clotrimazol, blijkt dat terbinafine vaak effectiever is bij dermatofyten. Itraconazol kan als alternatief dienen, maar heeft meer interacties. Ciclopirox en azolen zijn minder effectief voor nagelinfecties dan de orale vorm van terbinafine. Hier is een kort overzicht:

Wanneer de hulp nodig is, kies topicaal bij een beperkt huidoppervlak, maar ga voor orale medicatie als er nagelbetrokkenheid of recalcitrante infecties zijn.

Veelgestelde vragen (micro-FAQ)

Er zijn veel vragen rond het gebruik van terbinafine. Hier zijn enkele van de meest gestelde vragen met bijbehorende antwoorden:

• Wat is beter: terbinafine of miconazol? Antwoord: Voor dermatophyten en onychomycose is terbinafine vaak effectiever; miconazol is geschikt voor oppervlakkige candida/dermatophyten en OTC gebruik.
• Hoe snel werkt terbinafine? Antwoord: Topicaal vaak binnen dagen-weken; oraal voor nagels pas na weken-maanden zichtbaar omdat nagel moet groeien.

Aangeraden visuele content

Om de informatie over terbinafine beter te begrijpen, zijn bepaalde visuals aanbevolen:

• Beslisboom: Geeft een overzicht van wanneer te kiezen voor topicaal of oraal gebruik.
• Doseringstabel: Verduidelijkt indicatie, dosering en duur van de behandeling.
• Monitorchecklist: Voor levertesten om de gezondheid tijdens het gebruik van terbinafine te waarborgen.
• Voor-na foto’s: Laat de effecten van de behandeling zien (met ethische toestemming).

Deze visuals kunnen patiënten helpen beter geïnformeerd te zijn. Zorg ervoor dat je de captions voorziet van bronverwijzingen, zoals NHG, CBG, en Lareb.

Registratie & regulering (CBG/EMA)

Terbinafine is geregistreerd in de EU en valt onder nationale pakketten. In de VS is er FDA goedkeuring. In Nederland wordt toezicht gehouden door het CBG, en meldingen van bijwerkingen kunnen via Lareb worden gedaan. Below is een korte definitielijst:

• EMA: European Medicines Agency, verantwoordelijk voor de evaluatie en supervisie van geneesmiddelen.
• CBG: College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, toezichthouder in Nederland.
• Lareb: Nederlands bijwerkingen centrum voor geneesmiddelen.
• NHG: Nederlands Huisartsen Genootschap.

Een tabel met de regulatorische status is ook beschikbaar:

Opslag & hantering

Het is cruciaal om terbinafine goed op te slaan voor optimale werking:

• Bewaar bij 15–30°C, droog en beschermd tegen licht.
• Niet invriezen.
• Topicaal in een goed afgesloten tube.

Bijna alle distributie- en pakgegevens moeten uit Real data (merken/leveranciers) toepasbaar zijn. Gebruik de volgende checklist voor opslag in huis:

• Kindveilig.
• Buiten de badkamer (om vocht te vermijden).

Inclusief een tabel met houdbaarheid en verpakkingsformaten om verwarring te voorkomen.

Richtlijnen voor juiste toepassing

Correct gebruik van terbinafine is essentieel voor de effectiviteit:

• Bij topicaal gebruik: Reinig en droog de huid/nagel, breng crème/spray 1–2x per dag aan, behandel rond de aangetaste zone, en ga door met gebruik 1–2 weken na genezing, afhankelijk van de productinformatie.
• Voor nagels: Volg de orale kuur en zorg voor goede nazorg zoals nagelhygiëne en desinfectie van schoenen.
• Raadpleeg een huisarts bij gebrek aan verbetering na de aanbevolen duur.

Houd een checklist bij voor therapietrouw en hygiëne. Een korte tabel voor missed-dose en overdose management is ook nuttig:

• Neem de gemiste dosis in zodra je dit herinnert, tenzij je bijna aan de volgende dosis zit. Niet dubbeldoseren.
• Bij een overdosis, zoek meteen medische hulp.