Diabetes

Wat is diabetes?

Diabetes mellitus is een chronische aandoening waarbij het lichaam moeite heeft met het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Dit gebeurt doordat de alvleesklier onvoldoende insuline produceert of doordat het lichaam niet goed reageert op insuline. Insuline is een essentieel hormoon dat glucose uit het bloed naar de cellen transporteert voor energievoorziening.

Type 1 en Type 2 diabetes

Type 1 diabetes ontstaat wanneer het immuunsysteem de insulineproducerende cellen in de alvleesklier aanvalt en vernietigt. Deze vorm komt meestal voor op jonge leeftijd en vereist dagelijkse insuline-injecties. Type 2 diabetes, de meest voorkomende vorm, ontwikkelt zich geleidelijk wanneer het lichaam resistent wordt voor insuline of onvoldoende insuline produceert.

Symptomen en risicofactoren

Vroege symptomen van diabetes zijn:

• Overmatige dorst en frequent urineren
• Onverklaarbaar gewichtsverlies
• Vermoeidheid en concentratieproblemen
• Wazig zien
• Langzaam genezende wonden

Belangrijke risicofactoren omvatten overgewicht, bewegingsgebrek, genetische aanleg, leeftijd boven de 45 jaar en een ongezonde voeding. In Nederland heeft ongeveer 1,1 miljoen mensen diabetes, waarvan 90% type 2 diabetes. Het aantal diabetespatiënten stijgt jaarlijks, vooral door de vergrijzing en toenemende welvaartsziekten.

Bloedsuikermeting en monitoring

Regelmatige bloedsuikercontrole is cruciaal voor effectief diabetesbeheer. Het helpt patiënten hun bloedsuikerspiegel binnen de gewenste range te houden en complicaties te voorkomen. Door dagelijkse metingen kunnen diabetespatiënten hun medicatie, voeding en lichaamsbeweging beter afstemmen op hun individuele behoeften.

Meetmethoden en apparaten

In Nederlandse apotheken zijn verschillende bloedsuikermeters verkrijgbaar, zoals glucosemeters van merken als Accu-Chek, FreeStyle en OneTouch. Deze apparaten werken met teststrips en vereisen een kleine druppel bloed uit de vingertop. Moderne meters geven binnen enkele seconden een nauwkeurige meting en kunnen resultaten opslaan voor trendanalyse.

HbA1c waarden en monitoring

De HbA1c-test toont het gemiddelde bloedsuikergehalte over de afgelopen 2-3 maanden. Voor de meeste diabetespatiënten wordt een HbA1c-waarde onder de 7% (53 mmol/mol) nagestreefd. Deze test wordt meestal elke 3-6 maanden uitgevoerd door de huisarts of diabetesverpleegkundige.

Continue glucosemonitoring

Continue glucosemonitoring (CGM) systemen zoals FreeStyle Libre bieden real-time inzicht in bloedsuikertrends zonder frequente vingerprikken. Deze sensoren, die 14 dagen gedragen kunnen worden, zijn via Nederlandse apotheken verkrijgbaar en worden steeds vaker vergoed door zorgverzekeraars voor insulineafhankelijke diabetespatiënten.

Diabetes medicijnen en behandeling

Insuline soorten en werkingsmechanisme

Insuline is een essentieel hormoon voor mensen met diabetes type 1 en gevorderde diabetes type 2. Er zijn verschillende soorten insuline verkrijgbaar, elk met een specifieke werking. Snelwerkende insuline zoals NovoRapid en Humalog beginnen binnen 15 minuten te werken en zijn ideaal bij maaltijden. Langwerkende insuline zoals Lantus en Levemir zorgen voor een stabiele basale insulinespiegel gedurende 12-24 uur. Middellangwerkende insuline heeft een werkingsduur van 12-18 uur en wordt vaak tweemaal daags toegediend.

Metformine en andere orale medicatie

Metformine is de eerstekeusmedicatie voor diabetes type 2 en werkt door de glucoseproductie in de lever te verminderen en de insulinegevoeligheid te verbeteren. Andere orale medicijnen zijn onder andere sulfonylureumderivaten zoals gliclazide, die de alvleesklier stimuleren meer insuline te produceren. SGLT2-remmers en DPP-4-remmers zijn nieuwere medicijnklassen die de bloedsuikerspiegel op verschillende manieren reguleren.

Beschikbare merken in Nederlandse apotheken

Nederlandse apotheken bieden een breed scala aan diabetesmedicijnen van gerenommeerde fabrikanten. Bekende insulinemerken zijn onder andere Novo Nordisk, Eli Lilly en Sanofi. Voor orale medicatie zijn zowel originele merken als kwalitatieve generieken beschikbaar, wat zorgt voor betaalbare behandelingsopties binnen het Nederlandse zorgstelsel.

Bijwerkingen en voorzorgsmaatregelen

Belangrijke bijwerkingen om op te letten zijn hypoglykemie (lage bloedsuiker), vooral bij insuline en sulfonylureumderivaten. Metformine kan maagklachten veroorzaken, die vaak verminderen bij geleidelijke dosisopbouw. Het is cruciaal om medicatie op tijd in te nemen, regelmatig bloedsuiker te controleren en direct contact op te nemen met uw arts bij ongewone symptomen.

Combinatietherapieën

Veel mensen met diabetes type 2 hebben een combinatie van medicijnen nodig voor optimale glucosecontrole. Veelvoorkomende combinaties zijn metformine met insuline of metformine met DPP-4-remmers. Deze combinatietherapieën worden zorgvuldig afgestemd op individuele behoeften en regelmatig geëvalueerd door de behandelend arts.

Insuline toediening en hulpmiddelen

Insulinepennen en naalden

Moderne insulinepennen maken insuline toediening eenvoudig en discreet. Deze herbruikbare of wegwerp pennen zijn beschikbaar van alle grote fabrikanten en zijn compatibel met specifieke insulinecartridges. Pennen bieden nauwkeurige dosering met stappen van 0,5 tot 1 eenheid. Pennaalden zijn verkrijgbaar in verschillende lengtes (4-12mm) en diktes, waarbij kortere naalden vaak comfortabeler zijn voor de meeste patiënten.

Insulinepompen en innovatieve hulpmiddelen

Insulinepompen bieden continue subcutane insulinetoediening en zijn vooral geschikt voor mensen met diabetes type 1 of instabiele diabetes type 2. Deze geavanceerde systemen kunnen worden gecombineerd met continue glucosemonitoring voor optimale controle. In Nederland zijn pomptherapieën beschikbaar via gespecialiseerde diabetescentra en worden vergoed onder strikte medische indicaties.

Juiste injectietechnieken

Correcte injectietechniek is essentieel voor effectieve insulineopname. Belangrijke aspecten zijn:

• Rouleren van injectieplaatsen om lipodystrofie te voorkomen
• Insuline op kamertemperatuur toedienen voor meer comfort
• Naald loodrecht in de huid steken onder een hoek van 90 graden
• Naald 5-10 seconden in de huid laten na injectie
• Elke injectie een nieuwe, steriele naald gebruiken

Bewaaradvies en praktische tips

Ongeopende insuline moet worden bewaard in de koelkast tussen 2-8°C, maar mag nooit bevriezen. Geopende insuline kan 28 dagen op kamertemperatuur worden bewaard. Bij reizen is een koeltas aan te raden. Nederlandse apotheken bieden uitgebreide begeleiding bij het correct bewaren en gebruiken van insuline en diabeteshulpmiddelen.

Diabetes complicaties preventie

Voetenzorg en diabetische voet

Diabetische voetproblemen zijn een van de meest voorkomende complicaties. Door verhoogde bloedsuikerspiegel kunnen wonden slecht genezen en ontstaan er gemakkelijk infecties. Dagelijkse voetinspectie, het dragen van goed passend schoeisel en regelmatige pedicure door een medisch pedicure zijn essentieel. Gebruik vochtinbrengende crèmes speciaal voor diabetici om droge huid te voorkomen.

Oogproblemen en preventie

Diabetes kan diabetische retinopathie veroorzaken, wat kan leiden tot blindheid. Laat jaarlijks uw ogen controleren door een oogarts. Houd uw bloedsuiker goed onder controle en gebruik indien nodig ondersteunende voedingssupplementen zoals omega-3 vetzuren en antioxidanten voor oogondersteuning.

Hart- en vaatziekten risico

Diabetici hebben een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Controleer regelmatig uw bloeddruk en cholesterol. Supplementen zoals magnesium en co-enzym Q10 kunnen ondersteunend werken bij een gezonde leefstijl.

Preventieve maatregelen

• Regelmatige medische controles
• Bloedsuiker monitoring
• Medicijntrouw
• Gezonde voeding
• Voldoende beweging

Leefstijl en diabetes management

Voeding en dieetadviezen

Een uitgebalanceerd dieet is cruciaal voor diabetescontrole. Focus op voedingsmiddelen met een lage glycemische index, vezels en gezonde vetten. Vermijd geraffineerde suikers en koolhydraten. Eet regelmatig kleine porties en houd een voedingsdagboek bij om patronen te herkennen.

Sport en beweging

Regelmatige beweging helpt bij het verlagen van bloedsuiker en verbetert de insulinegevoeligheid. Start met 30 minuten matige beweging per dag, zoals wandelen of fietsen. Overleg altijd met uw zorgverlener voordat u een nieuw sportprogramma begint.

Stressmanagement en dagelijks leven

Stress kan bloedsuikerspiegel beïnvloeden. Gebruik ontspanningstechnieken zoals meditatie of ademhalingsoefeningen. Bij reizen, neem altijd extra medicatie en snacks mee. Gebruik praktische hulpmiddelen zoals bloedglucosemeters, medicijndoosjes en diabetes-apps om uw dagelijkse management te vergemakkelijken.